Dlaczego grypa dopada nas zawsze jesienią i zimą, a nie np. latem?
Wirusy grypy to podróżnicy. Krążą między półkulą północną i południową wraz z prądami chłodnego powietrza. Na północy, a zatem w Polsce, pojawiają się wczesną jesienią. Trafiają na świetne warunki do rozwoju, bowiem najlepiej czują się właśnie w temperaturach od kilku stopni minus do kilku stopni plus.

Czy wirusy grypy dlatego są tak groźne, bo ciągle się zmieniają?
Tak. Łatwo podlegają one mutacjom, czyli przypadkowym zmianom genetycznym. Dlatego nasz układ odpornościowy ma problemy z rozpoznaniem wirusa grypy. Z zaskoczenia łatwiej jest zaatakować.

Jaki sens ma szczepionka przeciwko grypie, skoro wirus bez przerwy przybiera inną postać?
Skład szczepionki przeciwko grypie jest co roku aktualizowany. Sieć laboratoriów, powołana do życia przez Światową Organizację Zdrowia, na bieżąco bada wirusy.  Rejestruje się zmiany, które zachodzą w ich kodzie genetycznym i aktywności. Zwykle około lutego, marca każdego roku wiadomo już, jaką postać tym razem przybrały wirusy na półkuli południowej. Jest to materiał wyjściowy do produkcji aktualnej szczepionki na kolejny sezon na półkuli północnej. Produkcja taka rusza zazwyczaj około kwietnia. Choć nigdy nie ma stuprocentowej pewności, że skład szczepionki będzie właściwy, dotychczas błędy się nie zdarzyły.

Jak odróżnić, czy dopadła mnie grypa, czy tylko niewinne przeziębienie?
Grypa atakuje  znienacka, ponieważ jej wirus rozwija się szybko - w ciągu 12 godzin. Natomiast przeziębienie rozwija się powoli, przez trzy-cztery dni. Charakterystyczne dła grypy są bóle głowy, silne dreszcze, bóle mięśni oraz wyraźne osłabienie. A głównym objawem przeziębienia jest silny katar i męczący kaszel. Przy przeziębieniu temperatura jest zazwyczaj tylko lekko podwyższona, natomiast przy grypie gorączka może sięgać nawet 40 stopni.

Dlaczego grypa może być śmiertelna?
U osób, które mają obniżoną odporność, choroba niekiedy powoduje powikłania. Są to najczęściej: bakteryjne zapalenie płuc, zapalenie mięśnia sercowego i osierdzia, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, które bywają naprawdę groźne w skutkach. Najbardziej narażone na nie są małe dzieci i osoby starsze.

Jak niebezpieczna jest grypa dla dzieci? I czy powinno się je szczepić?
Grypa jest najbardziej niebezpieczna dla maluchów do 4 roku życia, ponieważ mają one niedojrzały układ odpornościowy. U dzieci w tym wieku choroba rozwija się niezwykle szybko, a towarzysząca jej wysoka gorączka może spowodować niebezpieczne odwodnienie. Dlatego warto szczepić maluchy już od drugiego roku życia, szczególnie te, które chodzą do żłobków i przedszkoli lub mają starsze rodzeństwo w wieku szkolnym. Rodzeństwo powinno być także zaszczepione, wtedy spada ryzyko przyniesienia wirusa do domu.

Wszyscy w pracy wycierają nosy i chodzą z grypą. Czy ja też od razu się zarażę?
Niestety, wirus grypy jest bardzo zakaźny. Jeśli dopadł jedną osobę, która pracuje w zamkniętym środowisku, np. w biurze, to istnieje duże prawdopodobieństwo, że zarazi ona kolegów. Wiele zależy jednak od naszego układu odpornościowego. Jeśli jest on silny, będzie prawdopodobnie w stanie zwalczyć intruza. Dlatego trzeba robić wszystko, by wzmocnić system immunologiczny.

Zobacz także:

Dlaczego z grypą trzeba koniecznie leżeć w łóżku? Lekarze przestrzegają przed jej przechodzeniem.
Z grypą organizm musi radzić sobie sam, ponieważ leki przeciwgrypowe są mało skuteczne. Najważniejsze w chorowaniu jest "wyłączenie" dodatkowego stresu i skoncentrowanie się na walce z chorobą. Dlatego lekarze zalecają odpoczynek, zwolnienie z pracy i pozostanie w łóżku. Dużo płynów, lekka dieta, dużo snu to najlepsze lekarstwa na grypę. Natomiast przechodzenie choroby i praca na pełnych obrotach może spowodować, że osłabiony organizm nie obroni się przed powikłaniami. Dobrze jest też pomyśleć o innych. Jeśli siedzimy w domu, to nie zarażamy ludzi w autobusie czy w pracy.

Czy szczepienia mogą powodować skutki uboczne?
Jak każdy zabieg, również szczepienie niesie ryzyko działań niepożądanych. Są one jednak łagodne. W miejscu wkłucia może być obrzęk, zaczerwienienie. Czasami pojawia się gorączka, osłabienie. Nie jest jednak możliwe zachorowanie na grypę dlatego, że przyjęło się szczepionkę. Zawiera ona tylko białka wirusa, a nie żywe drobnoustroje.

Fala grypy już się rozpoczęła. Warto się jeszcze zaszczepić?
Oczywiście. Warto się zaszczepić zawsze, dopóki nie zakaziliśmy się wirusem. Odporność zaczyna powstawać już po 3-4 dniach od podania szczepionki.

Czy antybiotyki mogą zwalczyć grypę?
Nie. Grypa to choroba wirusowa. Antybiotyki w jej wypadku nie poskutkują. Natomiast, gdy grypa skończy się powikłaniami na tle bakteryjnym, np. zapaleniem ucha środkowego, antybiotyki będą niezbędne.  

5 skutecznych metod  jak uniknąć choroby

Łykaj preparaty zwiększające odporność. Możesz wypróbować leki homeopatyczne, np. Engystol lub Oscillococcinum. Są polecane osobom często zapadającym na infekcje wirusowe, w tym grypowe oraz inne choroby przewlekłe. Pomogą również tabletki zawierające wyciąg z jeżówki purpurowej (Echinacea - ratiopharm) i wyciąg z kilku leczniczych roślin, takich jak indygo, jeżówka i żywotnik (Esberitox N), które pobudzają działanie układu odpornościowego.

Zadbaj o odpowiednią dietę. Zjadaj codziennie pięć różnych owoców i warzyw. Dzięki nim zwiększy się produkcja i aktywność białych ciałek krwi, walczących z bakteriami i wirusami. Pomocny jest także tzw. żywy jogurt, zawierający -dobre? bakterie wzmagające sprawność systemu immunologicznego. Działanie profilaktyczne ma również rzeżucha, którą możesz wyhodować w domu. Wyrośnięte listki i łodyżki posiekaj, dodaj soku z cytryny i miodu. Jedz trzy razy dziennie po pół łyżeczki.

Nie poddawaj się stresom. Każdy dłużej trwający stres może obniżyć odporność organizmu. Stwierdzono, że układ odpornościowy jest najsilniejszy po letnich wakacjach i przyjemnie spędzonym weekendzie, a najsłabszy po trudnych dniach w pracy. Wypróbuj różne techniki relaksacyjne. Jeśli czujesz się zmęczona, weź dwa dni wolnego i odpocznij. Kilka dni wolnego co 6 tygodni pozwala wypocząć prawie tak dobrze jak jeden długi urlop raz w roku.

Jeśli palisz, ogranicz liczbę papierosów. Dym tytoniowy zmniejsza produkcję ciał odpornościowych. Dlatego palacze częściej zapadają na zapalenie płuc i infekcje dróg oddechowych. Przeziębienia trwają u nich dłużej.

Spaceruj. Osoby, które przechadzają się codziennie przez pół godziny, chorują o połowę mniej od tych, które nie spacerują w ogóle. Aktywność fizyczna pobudza produkcję białych ciałek krwi i utrzymuje odporność organizmu na właściwym poziomie.

Domowe strategie antywirusowe

- Piwo chrzanowe stawia na nogi - utrzyj korzeń chrzanu i kilka pączków sosny, zalej 1 litrem ciemnego piwa i odstaw na 48 godzin. Przecedź i pij 2-3 filiżanki grzanego piwa dziennie, najlepiej na kilka godzin przed snem.
- Wywar z pietruszki na kaszel - pokrój 200 g korzenia pietruszki, gotuj w 1 litrze wody około godziny. Pij raz dziennie przed snem.
- Syrop na zapalenie gardła i krtani - cienko obrany korzeń chrzanu posyp dużą ilością cukru i odstaw na kilka godzin. 1 łyżkę syropu pij trzy razy dziennie.
- Mus jarzębinowy na chrypkę - dojrzałe owoce jarzębiny włóż do zamrażalnika na 48 godzin. Po wyjęciu przelej wrzątkiem i zmiel w maszynce. Do 1 kg musu dodaj 1 kg miodu spadziowego. Zjadaj łyżeczkę rano i wieczorem.
- Cebula na katar - zetrzyj cebulę na drobnej tarce i dodaj dziesięć łyżek miodu lub syropu pini. Jedz łyżkę musu 3-5 razy dziennie po jedzeniu.